Rosnąca świadomość cyfrowych zagrożeń wśród seniorów
22/01/2026
Te zaskakująco pozytywne dane pochodzą z trzeciej już edycji badania programu „Cyberdojrzali. Bądź mądrzejszy od oszusta”, które agencja SW Research przeprowadziła na zlecenie Banku Pocztowego. Program edukacyjno-społeczny „Cyberdojrzali” skupia się na bezpieczeństwie w przestrzeni cyfrowej trzech grup wiekowych: seniorów, ich dzieci (dorosłych 40+) i wnuków (młodzieży szkolnej). Celem przeprowadzonego badania było sprawdzenie, jak grupy te radzą sobie z rozpoznawaniem i unikaniem oszustw internetowych.
Niemal połowa Polaków spotkała się z próbą oszustwa w sieci
Aż 46% badanych deklaruje, że doświadczyło próby cyberoszustwa (nastąpił tu nieznaczny spadek tej wartości w stosunku do poprzedniego roku). 12% z nich było niestety udanych. Najczęściej stosowanymi przez przestępców metodami były: fałszywa informacja o konieczności dopłaty do paczki (17%), podszywanie się pod pracownika banku (również 17%), a także wyłudzenie za pomocą emaila, smsa czy phishingu (16%). Te sposoby są jednak coraz mniej skuteczne, bo, jak wynika z naszego badania, rośnie świadomość Polaków na temat bezpieczeństwa cyfrowego. Najwyższy odsetek udanego rozpoznania próby oszustwa odnotowano u nastolatków (43%). W środkowej grupie wiekowej było to 38, a wśród najstarszych respondentów — 37%.
Poczucie bezpieczeństwa w internecie
W badaniu sprawdzono też, czy te konkretne grupy wiekowe czują się bezpiecznie podczas wykonywania określonych czynności w przestrzeni cyfrowej. Uogólniając wyniki zebrane od wszystkich respondentów — najwięcej, bo 79%, z nich czuje się bezpiecznie podczas wyszukiwania informacji w inetrnecie, korzystania z bankowości internetowej (76%), a także wysyłania/odbierania e-maili (również 76%). Z kolei pisanie sms-ów z osobą nieznajomą (31%), rozmowy telefoniczne z obcym (28%) i publikowanie treści (oraz swojego wizerunku) na mediach społecznościowych (18%) to zajęcia, przy których najmniej badanych czuje się bezpiecznie.
Większa znajomość seniorów
W badaniu sprawdzono też poziom świadomości wykorzystywanych przez oszustów sposobów wśród seniorów. Okazuje się, że tendencja jest raczej wzrostowa, zwłaszcza w porównaniu do pierwszej edycji badania sprzed trzech lat. Widać to szczególnie na przykładzie metody „na fotowoltaikę”, o której wiedziało wcześniej 21% seniorów — teraz jest to już 34%. W przypadku tzw. „szybkiego zysku” nastąpił wzrost z 54 do 64%. 71% seniorów zna często stosowaną przez oszustów metodę „na dopłatę do paczki”, a 72% wie, że mogą oni podszywać się pod pracowników banku.
Co ciekawe, w przypadku najbardziej rozpoznawalnej metody „na wnuczka” nastąpił niewielki (o 4 p. p.) spadek znajomości — w tej edycji zadeklarowało ją 85% seniorów. Wciąż pozostaje ona jednak wysoka. Starsze osoby mają jednak nadal pewien problem z rozpoznaniem oszustwa sposobem „na darmową prezentację produktów” — słyszało o niej jedynie 48% badanych (również spadek o 1 p. p.).
Młodzi mniej świadomi tradycyjnych zagrożeń
Wraz z wiekiem zauważalnie wzrasta poziom znajomości bardziej tradycyjnych metod wyłudzeń (poza tą „na fotowoltaikę”). I tak świadomych istnienia piramid finansowych jest 70% seniorów, 65% dorosłych i tylko 39% młodzieży. Odpowiednio 73, 68 i 54% wie, że oszuści mogą podszywać się pod policjantów, prokuratorów czy funkcjonariuszy CBŚ. Jeżeli chodzi o wspomnianą już wcześniej metodę „na dopłatę do paczki”, to w porównaniu do 71% starszych osób zna ją 68% respondentów w średnim wieku i 56% najmłodszych. Na „szybki zysk” poza 64% seniorów nie nabierze się 57% dorosłych i 49% młodzieży. Najmniej rozpowszechniona wśród wszystkich grup jest znajomość metody „na tanią wycieczkę sakralną” — odpowiednio jedynie 24, 18 i 13%. Znajdujące się na przeciwnym biegunie oszustwo „na wnuczka” poza 85% seniorów jest kojarzone przez 80% dorosłych i 76% młodzieży. Być może to efekt licznych kampanii informacyjnych skierowanych do starszych osób.
Seniorzy nie do końca nadążają za technologią
Gorzej z kolei jest ze znajomością nowoczesnych metod oszustwa wśród seniorów. Widać tutaj różnicę pokoleniową, szczególnie w porównaniu z najmłodszą grupą badawczą. I tak choćby „oszustwa w grach online” kojarzy 53% młodzieży, 33% dorosłych i tylko 22% seniorów. Tzw. deepfaki zna z kolei zna odpowiednio 48, 35 i 28% badanych. Kolejną dość często stosowaną przez oszustów internetowych metodą są fałszywe sklepy z markowymi towarami w bardzo niskich cenach. Jej istnienia świadomych jest 61% młodzieży, 54% dorosłych oraz 34% seniorów. Na tzw. phishing prawdopodobnie nie da się złapać 66, 61 i 55% Polaków w poszczególnych grupach wiekowych. W porównaniu do wspomnianych 34% seniorów, metodę oszustwa „na fotowoltaikę” zna niemal taki sam (36%) odsetek dorosłych oraz 66% nastolatków.
Jak nie dać się oszukać w internecie?
Zapytani o to, co należy robić, żeby uniknąć potencjalnego wyłudzenia, ankietowani najczęściej wymieniali niewchodzenie w niezweryfikowane linki w SMS-ach/mailach/innych wiadomościach (85%), a także na stronach internetowych (również 85%). Ich zdaniem skuteczne jest też ustawianie silnych haseł do kont internetowych i urządzeń (83%) oraz weryfikacja tożsamości: podwójne sprawdzenie tożsamości (uwierzytelnianie) podczas logowania (np. wpisanie kodu SMS) — także 83%.
Widać więc, że świadomość metod obrony przed oszustami jest całkiem duża. Aby ją jeszcze zwiększyć, badani proponują edukację w szkole nt. cyberbezpieczeństwa — najczęściej to rozwiązanie popierają seniorzy (79%) oraz dorośli (78%), rzadziej sama młodzież (52%) — a także kampanie informacyjne w telewizji/internecie (odpowiednio 51, 70 i 72%).
Co robić w przypadku bycia ofiarą cyberprzestępstwa?
Co jednak, jeżeli już jest za późno i padniemy ofiarą oszustwa internetowego? Uczestnicy badania najczęściej deklarują, że w takiej sytuacji skontaktowaliby się ze swoim bankiem (odpowiedziało tak 27% młodzieży, 28% dorosłych i 37% seniorów) oraz z policją (24% ogółu ankietowanych). Tutaj zachodzi jednak pewna różnica między pokoleniami — młodsi częściej myślą w takiej sytuacji o zmianie hasła do danej usługi (25% nastolatków w porównaniu do 17% dorosłych i 13% seniorów). Młodzież częściej wspomina też o szukaniu pomocy u rodziny i znajomych.
Metodologia:
Badanie zostało zrealizowane pod koniec 2025 r. metodą wywiadów online (CAWI) na portalu SW Panel na próbie 1032 przedstawicieli trzech grup: osób 60+ (368 ankiet), ich dzieci w wieku 40+ (363) oraz wnuków od 15 do 18 lat (301).
Ⓒ COPYRIGHT 2012-2026 SW RESEARCH SP. Z O.O.
